برای هدیه تهرانی عزیز که چون گل میان خار است

برترین‌ها: تقویم ورق خورده و هدیه سینمای ایران از ۵۴ عبور می‌کند. it girl زمانه خویش که در موقعیت سینمای کنونی کسی حتی به جایگاه او نزدیک هم نمی‌شود و به هر حال در این اتمسفر ناخوشایند بد نیست با مروری به مسیر او کمی تنفس کنیم. 

بازیگری فراتر از تلفیق معصومیت و زیبایی

معرفی او به سینما شاید یکی از صدها لطفی است که مسعود کیمیایی در قبال سینمای ایران انجام داده! عکاس هنرمندی که با بازی در فیلم "سلطان" به کارگردانی "مسعود کیمیایی" تبدیل به اصلی‌ترین سوژه‌های دوربین سینمای ایران شد. معصومیت و زیبایی او در دهه 70 توجه‌های زیادی را به خود جلب کرد به طوری که هدیه تهرانی بعد از سلطان به بازیگر پرکاری در سینما تبدیل شد. این محبوبت به قدری بود که مجله همشهری جوان او را به یکی از پول‌سازترین بازیگران سینمای ایران در دهه‌ی 80 معرفی می‌کرد. افق‌های تهرانی در عرصه بازیگری اما چیزی فراتر از جلوه‌ی زیبایی او بود. او با بازی کردن در نقش زنان متفاوت جامعه سعی داشت هنر بازیگری خود را به رخ بکشد و در این کار نیز بسیار موفق بود. تهرانی با بازی در فیلم "قرمز" ساخته فریدون جیرانی توانست به افق‌های خود در بازیگری نزدیک شود و با دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن این موضوع را به همه اثبات کرد. بازی در فیلم‌های کارگردانانی چون ناصر تقوایی، مانی حقیقی و اصغر فرهانی باعث شد که اهل سینما او را چیزی فراتر از یک بازیگر زیبا ببینند.

فرشته‌ای بود که بر سینمای ایران نازل شد

هدیه تهرانی دست‌نیافتنی به‌نظر می‌رسد. علت این ماجرا در سکوتش هم نهفته است. ما از او مصاحبه‌های جنجالی نمی‌بینیم. حتی زمانی که در اوج محبوبیت در دهه ۷۰ بود و با آثاری مانند قرمز، شوکران و دست‌های آلوده دل مخاطبان را می‌ربود، خبری از حواشی زندگی‌اش یا مصاحبه‌های پی‌درپی نبود. همین موضوع باعث می‌شود که او دست‌نیافتنی جلوه کند و البته مرموز. همه دوست دارند درباره فرد جذابی که کم حرف می‌زند و ردپاهای اندکی از خود به‌جای می‌گذارد، بیشتر بدانند. تهرانی هم از این نقطه‌نظر توانسته جالب‌توجه باشد.

تهرانی انتخاب‌های جسورانه‌ای دارد. به‌سراغ کاراکترهایی می‌رود که نظیرشان در سینما یا مجموعه‌های نمایش خانگی دیده نشده است. او گاهی در قامت زنی مستقل و ثروتمند با شغلی عالی ظاهر می‌شود و گاهی نقش زنی شهرستانی را بازی می‌کند. هیچ‌یک از این زنان هم در قاب کلیشه‌ای تصویر شخصیت‌هایی که گفتیم جا نمی‌شوند. همه آن‌ها از فیلتر هدیه می‌گذرند و با زبان خاص او ترجمه می‌شوند. در واقع، او در شخصی‌سازی شخصیت‌های فیلم‌هایش در جهانی خودساخته تبحر دارد. این ویژگی بسیار خاص است و در هر هنرمندی دیده نمی‌شود. خلق دنیایی درونی و بازتعریف آن در قامت هنر از آن دسته توانایی‌های نابی است که فقط آرتیست‌های مولف از آن برخوردارند.

در قامت یک کنشگر پرطرفدار

تصویر اثیریِ آن زن متجدد جین‌پوش که شالش را پشت گوش‌هایش جمع می‌کرد(کاغذ بی‌خط)، نهایتِ اغواگری و تمثیلی از زنِ اجتماعی در سال‌های رونق اصلاحات بود، هدیه تهرانی با شمایلی بی‌بدیل، نماد تجدد و حق‌طلبی زنان ایرانی شده بود و بعدتر در زندگی شخصی‌اش هم موفق شد همپای آن نمادی که ساخته بود، دوام بیاورد و پرستیژ خودش را حفظ کند از فعالیت‌های زیست‌محیطی‌اش تا کاراکتر موقر و دور از حاشیه‌ای که داشته و دارد.

بلافاصله بعد از پخش خبر وحشتناک زلزله بم، هدیه تهرانی همراهِ‌ تیم امداد و نجات صلیب سرخ با هواپیمای امدادی فورا از تهران راهی بم شد تا در عملیات امدادرسانی شرکت کند. کسانی که آن روز شاهد این ماجرا بودند تعریف می‌کنند به‌محض رسیدن آستین بالا زد و رفت در دل خرابه‌های بم روزها ماند و کار کرد…حضور او به‌وقتِ مصائب، نه نخستین‌ بار بود نه آخرین بار. کمک و تشریک مساعی هنگام سختی‌ها، باور قلب بزرگ و دل دریای او است.

استاد کلاس درس جسارت

تهرانی جسورانه رفتارهایی خاص و متمایز از باقی افراد از خود نشان می‌دهد. برای مثال، داستان‌ها و روایت‌های مختلفی از انصراف‌دادن‌های او از نقش‌های خاص و مطرح شنیده‌ایم. زمانی که از نقشی خوشش نمی‌آید یا با آن ارتباط برقرار نمی‌کند، به‌هوای ساخت رزومه‌ای درخشان یا استفاده از فرصت‌ها، آن را دنبال نمی‌کند. این ویژگی بسیار متمایز و برجسته است.

شاید شما هم درباره انصراف او از نقش عروس معروف در فیلم روز واقعه شنیده باشید. شاید هم بدانید که داریوش مهرجویی بزرگ و فقید، ابتدا او را برای نقش لیلا در فیلمش پسندیده بوده است. اما او حاضر نشده نقش زنی را ایفا کند که رفتارهایش از نظر شخص او توجیه منطقی ندارد. جالب است، نه؟ این گذشتن از فرصت‌هایی که غالبا هیچ‌کس از دستشان نمی‌دهد، تهرانی را شخصیتی آزاد و رها جلوه می‌دهد و باعث می‌شود که جذاب‌تر شود. حتی اخباری درباره حضورش در مختارنامه معروف هم منتشر شد که گویا او به دلایلی باز شخصی، حاضر به پذیرش نقشی مهم در سریالی بسیار پرمخاطب نشده است. او این رسم و رویه را در تمام سال‌های فعالیتش در نظر داشته است.

در سال‌های اخیر، سینمای ایران آن‌قدر در تولید ستاره و معرفی شخصیت‌های جذاب ضعیف بوده که هنوز هم ستاره‌های نسل‌های قبل پیشتازند. البته این موضوع ارزش ستاره‌های ماندگاری نظیر هدیه تهرانی را کم نمی کند. او از چهره‌هایی است که حضور پررنگی از زن بر پرده سینما را جلوه‌گر می کند. تهرانی در هر فیلمی در مرکز توجه قرار می‌گیرد یا عضوی به‌شدت اثرگذار از تیم بازیگری است. هرگز به مکمل‌شدن و در سایه‌ قرارگرفتن تن نداده است و برای همین در مرکز توجه ها بوده و هست. تهرانی بازیگر زیبا، قوی و هوشمندی است که با وام‌گرفتن از ویژگی‌های رفتاری جذاب و متفاوتش در ذهن‌ها ماندگار شده است.